English for FunVì sao chữ viết và cách đọc tiếng Anh không khớp nhau
Chữ Quốc ngữ khá đều đặn: nhìn chữ là đọc được, nghe là viết được. Người Việt quen như vậy nên khi gặp tiếng Anh dễ bị sốc: "though", "through", "tough" chỉ khác nhau một, hai chữ mà đọc khác hẳn. Biết vì sao như vậy, bạn sẽ bớt tự trách mình và học phát âm theo cách hợp lý hơn.
Vì sao tiếng Anh khó đoán
- Chính tả tiếng Anh phần lớn đã ổn định từ vài thế kỷ trước, trong khi cách đọc vẫn tiếp tục thay đổi. Vì vậy nhiều chữ còn giữ cách viết của cách đọc ngày xưa: chữ k trong knife, gh trong night từng được đọc.
- Tiếng Anh vay rất nhiều từ của tiếng Pháp, tiếng Latin, tiếng Hy Lạp, và thường giữ cả cách viết gốc: ph trong photo, ch trong school.
- Tiếng Anh có nhiều âm hơn số chữ cái, nên một chữ phải gánh nhiều âm, và một âm có nhiều cách viết.
Một cách viết, nhiều cách đọc
Chạm để nghe: cùng có "ough" nhưng ba cách đọc khác nhau.
Một âm, nhiều cách viết
Âm /iː/ dài có ít nhất bốn cách viết hay gặp.
Chữ câm hay gặp
Vẫn có quy luật dùng được
- Phần lớn từ ngắn, thông dụng vẫn khá đều: cat, dog, sun, pig, bed đọc đúng như chữ viết. Đó là lý do trẻ học đọc bắt đầu từ những từ này.
- Chữ e câm ở cuối thường làm nguyên âm trước đọc "dài": kit và kite, hop và hope.
- Cặp ee gần như luôn đọc /iː/: see, tree, sheep.
- Đuôi -tion đọc /ʃən/: nation, station.
- Phần khó đoán tập trung ở một số nhóm chữ (ough, ea, oo) và từ vay mượn.
Cách học phát âm từ mới
- Đừng đoán cách đọc từ chữ viết. Mỗi từ mới, hãy nghe âm thanh trong từ điển trực tuyến trước khi đọc to.
- Làm quen với phiên âm (IPA): chỉ cần nhận ra khoảng 44 ký hiệu là bạn đọc được phiên âm của mọi từ trong từ điển.
- Học từ theo cặp nghe và viết: nghe từ, nói to, rồi mới nhìn chữ.
- Khi đọc sách, gặp từ nào không chắc cách đọc thì đánh dấu và tra sau, đừng tự đọc theo kiểu chữ Quốc ngữ.
- Với bé: bắt đầu bằng từ đọc đúng như chữ viết. Xem dạy bé đọc những từ đầu tiên và phonics là gì.