Âm SH và S: ship hay sip, she hay see

Vì sao người Việt hay lẫn

• Ở giọng miền Bắc, chữ s và chữ x tiếng Việt thường đọc như nhau, gần với /s/ tiếng Anh. Vì không quen phân biệt, nhiều người đọc ship thành "síp", she thành "xi".
• Giọng miền Trung và miền Nam có chữ s uốn lưỡi, nghe gần /ʃ/ hơn, nhưng vẫn không hoàn toàn giống. Một số người lại làm ngược lại: đọc see gần như she.
• Âm SH còn hay xuất hiện ở cuối từ (fish, wash, English), đúng chỗ người Việt dễ bỏ âm.

Cách phát âm từng âm

• /s/ (see, sip, bus): môi hơi cười, răng gần khít, đầu lưỡi gần lợi sau răng cửa trên. Tiếng xì mảnh và cao, như tiếng rắn: sss.
• /ʃ/ (she, ship, fish): đẩy môi ra phía trước cho hơi tròn, lưỡi lùi vào trong một chút. Tiếng "sh" dày và trầm hơn, như khi ta "suỵt" bảo người khác im lặng.
• Cả hai đều không rung ở cổ. Khác biệt chính là môi: cười cho /s/, chu ra cho /ʃ/.
• Mẹo tập: nói sss rồi từ từ chu môi ra, bạn sẽ nghe tiếng chuyển thành shhh.

Nghe các cặp dễ nhầm

Chạm để nghe. Hãy để ý tiếng xì mảnh của /s/ và tiếng "sh" dày của /ʃ/.

• ship/ʃ/: con tàu. Môi chu ra.
• sip/s/: nhấp một ngụm. Môi cười.
• she/ʃ/: cô ấy.
• see/s/: nhìn thấy.
• sheet/ʃ/: tờ giấy, tấm ga.
• seat/s/: chỗ ngồi.
• shell/ʃ/: vỏ sò.
• sell/s/: bán.
• fish/ʃ/ ở cuối từ: đừng bỏ, kéo dài shhh.
• bus/s/ ở cuối từ: kéo dài sss.

Âm SH không chỉ viết là "sh"

• Đuôi -tion, -sion đọc là /ʃən/: nation, station, action, Russian.
• Một số từ hay gặp có âm /ʃ/ dù không có chữ sh: sure, sugar, ocean, special, machine.
• Ngược lại, chữ s thường đọc /s/ hoặc /z/, không đọc /ʃ/ (trừ các từ như sure, sugar).

Luyện trong câu

Câu đầu là một câu líu lưỡi nổi tiếng: chậm mà đúng còn hơn nhanh mà lẫn.

• She sells seashells.she /ʃ/, sells /s/, seashells /s/ rồi /ʃ/.
• Wash your hands.
• I see a ship.
• Sit in your seat.

Bài luyện nghe

• Mở Cặp âm dễ nhầm, nhóm SH và S: mỗi lượt 10 câu, sau mỗi câu nghe lại cả hai từ để so sánh.
• Ship và sheep còn khác nhau ở nguyên âm. Xem bài nguyên âm ngắn và dài.
• Âm cuối /ʃ/ và /s/ hay bị rơi: xem bài người Việt hay bỏ âm cuối.

Nếu con bạn đang học tiếng Anh

• Trò "suỵt và rắn": bố mẹ đọc một từ, bé làm động tác suỵt (ngón tay lên môi) nếu nghe /ʃ/, làm con rắn bằng tay nếu nghe /s/.
• Những từ như fish, shoe, sheep, shirt đều có trong các trang chủ đề kèm âm thanh để bé nghe lại.